Sosyal Medyada Hakaret Suçu

Günümüzde sosyal medya platformları; gündemi takip etme, iletişim kurma, içerik paylaşma ya da haber alma gibi sebeplerle kullanılmaktadır. Özellikle Instagram, X ( Twitter ), Facebook, TikTok ve YouTube gibi platformlar milyonlarca insan tarafından aktif olarak kullanılmakta olup bu yoğun kullanımın paralelinde de hukuki uyuşmazlıklara daha sık konu olmaya başlamıştır. Bu yazımızda sosyal medya üzerinde hakaret suç unsuru taşıyan paylaşımlar ve başvurulabilecek hukuki yollardan kısaca bahsedeceğiz.

Türk Ceza Kanunu Kapsamında Hakaret Suçu

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, şerefe karşı suçlar başlığı altında hakaret suçunu düzenlemiştir.

Hakaret

TCK madde 125- (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (...)[56] veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.

(3) Hakaret suçunun;

a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,

b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,

c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle,

İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.

(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.

(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.

Mağdurun belirlenmesi

Madde 126- (1) Hakaret suçunun işlenmesinde mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, eğer niteliğinde ve mağdurun şahsına yönelik bulunduğunda duraksanmayacak bir durum varsa, hem ismi belirtilmiş ve hem de hakaret açıklanmış sayılır.

Soruşturma ve kovuşturma koşulu

Madde 131- (1) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlıdır.

(2) Mağdur, şikayet etmeden önce ölürse, veya suç ölmüş olan kişinin hatırasına karşı işlenmiş ise; ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşleri tarafından şikayette bulunulabilir.

Sosyal Medyada Hakaret Suçunun İşlenmesi

Kanun lafzından anlaşıldığı üzere; bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek veya sövmek suretiyle kişiliğine saldırmak hakaret suçunu oluşturur.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan yazılı, görsel veya işitsel içerik veya yorumlar ile hakaret suçu oluşabilir. Hakaret içerikli paylaşımın birden fazla kişiye ve hatta bazen binlerce kişiye açık bir ortam olan sosyal medyada yer alması işlenen hakaret suçunda aleniyetin varlığını gösterir.

Hakaret suçunun aleniliği halinde cezasının 1/6 oranında artırılması gerektiği TCK madde 125/4 ile düzenlenmiştir.

Sosyal medya platformunda yapılan hakaret içerikli paylaşımda her zaman hakaret edilen kişinin ismi yer almaz. Sadece hakaret veya küfür içeren bir ifade kullanılmış olabilir. İsim kullanılmadan hakaret veya küfür içerikli paylaşım yapılması halinde TCK madde 126 gereği; hakaret edilen şahsın doğrudan ismi kullanılmamış olsa da paylaşımda kullanılan ifadeden hakaret edilen şahıs belirlenebiliyor ise yine hakaret suçu işlenmiş sayılacaktır. Suçun mağdurunun isminin verilmesi zorunlu değildir.

TCK madde 131 uyarınca; kamu görevlisine kamu görevinden dolayı işlenen hariç tüm hakaret suçları şikayete tabi suçlardandır. Yani hakarete maruz kalan kişinin hakaret suçu ile ilgili şikayette bulunması zorunludur.

Sosyal medyada kendisine ağır küfür ya da hakaret edilen kişi, delilleri ile birlikte şikayetini yapmalıdır. Sosyal medyada yer alan hakaret içerikli paylaşımın ekran görüntüsünün alınması her zaman yeterli olmayacaktır. Çünkü şikayet edilen kişi tarafından hakaret suçunu oluşturan paylaşımın silinmesi halinde şikayet edenin elindeki ekran görüntüleri ile ispat gücü zayıflamış olacaktır.

Türkiye Noterler Birliği üzerinden yapılacak E-Tespit ve Önemi

Hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulmasında en kritik aşama delillerin elde edilmesidir. Özellikle sosyal medya platformunda yer alan içeriklerin kolaylıkla silinebilir veya değiştirilebilir olması, sosyal medyada gerçekleşen hakaret suçlarında ispat konusunda sorunlar yaratmaktadır.

Bu gibi ispat sorunlarının önüne geçilebilmesi adına Türkiye Noterler Birliği e-Tespit hizmeti geliştirmiştir. Türkiye Noterler Birliği e-Tespit hizmeti web sitesi üzerinden erişilebilir ve 7/24 açık bir hizmettir. Bu hizmet için https://e-hizmet.tnb.org.tr/tespit/ adresi kullanılmaktadır.

Noter onaylı e-tespit işlemleri; hukuki süreçte delillerin gerçekliğini temin eden yöntemlerdendir.

Sosyal medyada küfür ve hakaret içeren bir paylaşımın sistem üzerinden e-tespit ile kayıdı yapılarak başvuru numarası alınır. Bu kayıt ardından hakaret içerikli paylaşımı yapan kişi silse bile oluşturulan e-tespit başvuru numarası ile fiziki olarak notere giderek e-tespit tutanağı işlemi resmi olarak tamamlanabilir. Bu e-tespit tutanağı sonucunda resmi şekilde kayıtlanmış ekran görüntüleri delili ile şikayet delillendirilebilecektir.

Sosyal Medyada Hakaret Suçu Şikayeti Nasıl Yapılır?

Hakaret suçu, şikayete bağlı suçlardandır. Dolayısıyla mağdurun, suç işlendiğinde Savcılık veya kolluk kuvvetlerine giderek suçun işlendiğine ilişkin şikayette bulunması gerekmektedir. Savcılığa verilecek bir şikayet dilekçesi veya kolluk kuvvetlerine başvuru ile hakaret suçuna ilişkin şikayette bulunulabilir.

Mağdur, faili ve fiili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyet hakkını kullanmalıdır.

Sonuç

Şerefe karşı işlenen suçlar kapsamında hakaret suçunun tanımı, aleniliğin ceza oranına etkisi, hakarette isim yer almasa bile ima ile o kişiye yönelik olduğunun tespitinin çerçevesi ve dahası detaylı şekilde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile düzenlenmiştir.

Sosyal medya platformlarında hakaret suçu, dijital çağın en sık karşılaşılan hukuki sorunlarından biridir. Hakaret suçuna maruz kalan mağdurların haklarını koruyabilmeleri için e-Tespit sürecine başvurmaları ve elde edilen güçlü delilleri resmi merciilere sunmaları büyük önem taşımaktadır.