Nissan E-Power Araçlarda ÖTV Uyuşmazlığı ve Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Süreci

Nissan e-Power araç satın alan ve tescil işlemini tamamlayan bazı araç sahipleri, araç faturalarındaki vergi oranı ile 4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu ile düzenlenen özel tüketim vergisi (ÖTV) oranı arasında uyarlık bulunmamasından dolayı "vergi hatası" sebepli fazla ve yersiz ödedikleri verginin iadesini talep etmek üzere hukuki yola başvurmuşlardır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) ile tanınan hukuki yollar neticesinde ise vergi hatası ile fazla ödenen verginin iadesi talebi reddedilen araç sahiplerinin, Anayasa ile güvence altına alınan haklarına halel gelmiştir. İç hukuk yolları tükenen bu araç sahiplerine, Anayasa ile korunan haklarının ihlal edilmiş olması sebebi ile Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru yolu açıktır.

Nissan E-Power Araçlarda "Vergi Hatası" İle Fazla Ödenen ÖTV

4760 Sayılı Kanunun ÖTV oranlarını belirtir ekli II Sayılı cetveli uyarınca; "Elektrikli araçlar için motor gücü 160 kw ve altında olan araçlarda ÖTV matrahı 1.450.000,00 TL'yi aşmıyorsa ÖTV oranı %10 olarak belirlenmelidir." şeklinde açıkça düzenleme yer almaktadır.

Resmi idari makamlarca araç tescili ile düzenlenmiş araç ruhsatında açık şekilde "araç yakıt cinsi ELEKTRİK" ve "motor gücü 140 kw" ya da "motor gücü 157 kw" olarak kayıtlanmış ve AT uygunluk belgesi motor bilgilerinde "Hibrit(elektrikli) Araç/ HAYIR" kaydı bulunmakta iken bu ibareler doğrultusunda %10 ÖTV oranı ile vergilendirilmesi gerektiği ilgili Kanun ile net olarak düzenlenmiş iken fatura dahilinde %80 ÖTV oranı ile ödeme yapılmasında Kanunen uyarlığın bulunmamasından dolayı açık bir "vergi hatası"nın olduğunun görülmesi ve fazla ödenen verginin iadesinin haklı olarak talebi hukuken mümkündür.

Nissan e-Power araçların elektrikli araç statüsüne ilişkin tartışmalar teknik konular olup 2025 yılı sonrasında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Metroloji ve Sanayi Ürünleri Güvenliği Genel Müdürlüğü'nün Nissan e-Power model araca ilişkin AT uygunluk belgesinin TİP onay belgesine aykırılık içerdiğini beyan etmesi ve de yine 2025 yılı sonrasında Nissan tarafından Türkiye Noterler Birliği'ne yakıt türü düzeltme başvurusunun yapılması, araç tescil tarihinde resmi kurumca araç ruhsatında kayıtlanmış ibareler ile Kanunen uygulanması gereken ÖTV oranı arasında hata bulunan araç sahiplerinin fazla ödedikleri verginin iadesini talep etme hakkına engel olarak görülemez.

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu ile "Vergi Hatası" Halinde Tanınan İç Hukuk Yolları

Vergi hatası:

VUK Madde 116 – Vergi hatası, vergiye mütaallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır.

Düzeltme talebi:

VUK Madde 122 – Mükellefler, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilirler.

Bunların posta ile taahhütlü olarak gönderilmesi caizdir.

Düzeltme talebinin incelenmesi:

VUK Madde 123 – Vergi dairesinin ilgili servisi düzeltme talebini kendi mütalaasını da ilave ederek, düzeltme merciine gönderir.

Düzeltme mercii talebi yerinde gördüğü takdirde, düzeltmenin yapılmasını emreder; yerinde görmediği takdirde, keyfiyet düzeltmeyi isteyene yazı ile tebliğ olunur.

Şikayet yolu ile müracaat:

VUK Madde 124 – Vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanlar şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilirler.

Bu madde gereğince il özel idare vergileri hakında valiliğe ve belediye vergileri hakkında belediye başkanlığına müracaat edilir.

*Kısaca belirtmek gerekirse; "vergi hatası" halinde VUK 122. ve 124. madde uyarınca ilgili idareye yapılan yazılı başvurunun reddi üzerine üst makama müracaat yolu ile de fazla ödenen ÖTV iadesi talebi reddedilen bu araç sahipleri, İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca 30 gün içerisinde vergi mahkemelerinde dava açabilirler.

**Vergi mahkemelerinde görülen bu davalarda uyuşmazlık konusu; Nissan e-Power araçların elektrikli araç statüsünün teknik açıdan tartışılması değil, araç sahiplerine idarece verilen araç ruhsatında "yakıt türü elektrik" olarak kayıtlanmış olmasına rağmen ilgili Kanuna aykırı olarak %80 ÖTV oranı ile faturalandırılmış olmalarından kaynaklı "vergi hatası"dır.

***Vergi mahkemelerinde haklı talebi reddedilen araç sahipleri, istinaf ve temyiz aşamalarını tamamladıktan sonra fazla ödedikleri verginin iadesini hala alamadıklarında iç hukuk yolları tüketildiğinden Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yolunu kullanmalılar. Burada dikkat edilmesi gereken husus, Anayasa Mahkemesi'ne Bireysel Başvuru hakkının ancak iç hukuk yollarının tüketilmiş olması sonrasında doğacak olmasıdır.

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

Kural olarak Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve bunlara ek olarak Türkiye’nin taraf olduğu protokollerin ortaklaşa güvence altına aldığı temel hak ve özgürlüklerden herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden herkes Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunabilir.

İdare tarafından tescillenen araç ruhsatında "yakıt cinsi elektrik" olarak kayıtlanmasına ve AT uygunluk belgesinde "Hibrit(elektrikli) Araç/ HAYIR" ibaresi yer almasına rağmen ilgili Kanuna aykırı olarak %80 ÖTV oranı ile faturalandırılan Nissan e-Power araç sahiplerinin, Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve bunlara ek protokoller ile güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerine halel getirildiği görülmektedir.

En kısa şekilde yukarıda izah ettiğimiz üzere; iç hukuk yolları tükenen bu araç sahiplerine, Anayasa ile korunan haklarının ihlal edilmiş olması sebebi ile Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru yolu açıktır.

Anayasa Mahkemesi'ne Bireysel Başvuru, idari ve yargısal hak arama yollarının tamamlanması ile nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuruda, hak ihlalinin tespiti ile ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa yeniden yargılama yapılması veya tazminat talep edilebilir.

Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Konusu Hak İhlalleri

Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve bunlara ek olarak Türkiye’nin taraf olduğu protokollerin ortaklaşa güvence altına aldığı temel hak ve özgürlüklerden herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği durumlarda hak sahiplerinin Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapması mümkündür.

Her hak sahibi Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bizzat hareket edebileceği gibi avukat aracılığı ile bu süreci yönetmeyi de tercih edebilir. Bireysel başvuru konusu ihlal edilen hakların doğru tespiti ile hangi işlem ve eylem sonucu bu hakların ihlal edildiğinin gerekçelendirilmesi hususunda hukuki açıdan hak kaybına uğramamak adına sürecin avukat ile yürütülmesini tavsiye ederiz.

Yazımızın konusu olan resmi kurumca tescillenen araç ruhsatında "yakıt cinsi elektrik" olarak kayıtlanmasına ve AT uygunluk belgesinde "Hibrit(elektrikli) Araç/ HAYIR" ibaresi yer almasına rağmen ilgili Kanuna aykırı olarak %80 ÖTV oranı ile faturalandırılan Nissan e-Power araç sahiplerinin hangi haklarının ihlal edildiğinin her bir olgu özelinde ilişkilendirilerek ve detaylı şekilde gerekçelendirilerek Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvurunun yapılması çok önemlidir.

Vergi, devletin kamu gücüne dayalı olarak karşılıksız tahsil ettiği bir bedel olsa da idarece açık bir vergi hatası ile yapılmış olan bir vergi tahsilatı üzerine araç sahipleri tarafından vergi hatası sebebi ile fazla ve yersiz ödenen ÖTV iadesi hususunda hukuka uygun şekilde süresinde başvurulması halinde bu tahsilat, araç sahipleri bakımından "alacak" haline gelmektedir. Alacak hakkı, mülkiyet hakkı kapsamında korunan temel haklarındandır. Mülkiyet hakkı dahilinde ayrıca öngörülebilirlik ilkesi ve hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırılık ile de araç sahiplerinin haklarına halel getirilmiştir.

Vergi hatası sebebi ile fazla ve yersiz ödenen verginin iadesi hususunda "meşru bir beklenti" sahibi olan Nissan e-Power araç sahiplerinin, Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı ihlal edilmiştir.

Mülkiyet hakkı haricinde adil yargılanma hakkı hususunda da vergi hatası ile hak ihlalinin gerekçelendirilmesi yapılmalıdır. Vergi hatası sebebi ile fazla ve yersiz ödenen ÖTV iadesi hususunda araç sahiplerinin reddedilmiş olması Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı bakımından ihlal niteliktedir. Adil yargılanma hakkı dahilinde kararların gerekçeli olması ilkesi, silahların eşitliği ilkesi - çelişmeli yargı ve mahkemeye erişim hakkı ile detaylı bir gerekçelendirme yapılarak bu araç sahiplerinin uğradığı hak ihlalleri ve vergi hatası hali özenle ilişkilendirilmelidir.

Anayasa Mahkemesi'ne Bireysel Başvuru konusunda; her bir somut olay özelinde detaylı inceleme yapılarak Anayasa ile güvence altına alınan hangi haklara ilişkin ihlaller yaşandığı bakımından doğru tespitlerin yapılmasının ve hak ihlaline sebep olan olay-olgular bağlamında doğru ilişkilendirme ile gerekçelendirilmesinin çok kritik önemi olduğu unutulmamalıdır.